عشق یعنی بوسه برضریح گـــــمشده

                                        عشق یعنی بوسه بر تربت پاک فاطمه

                 شهادت حضرت فاطمه زهرا ( س ) به تمامی رهروان آن حضرت تسلیت باد.

ماسه هاي روان به توده يا تپه هاي ماسه اي اطلاق مي شود كه بر اثر فرسايش بادي يا به عبارت ديگر طوفانهاي ماسه اي بوجود آمده و فاقد پوشش گياهي است عاري بودن اين تپه ها از گياه يا پوشش زنده سبب مي شود كه توده هاي ماسه اي نتوانند در مقابل اثر فرسايشي بادهاي شديد ثابت بماند، در نتيجه با وزش باد جابجا مي شود (ماسه هاي روان(.

 همزمان با اجراي برنامه هايي به منظور تثبيت ماسه هاي روان، بايد حتي الامكان اقداماتي نيز در جهت تعديل طوفانهاي ماسه اي و همجنين جلوگيري از حركت ماسه ها در منشا صورت گيرد تا ماسه ها اصولا نتوانند حركت كنند و تپه هاي ماسه اي يا ماسه هاي روان را بوجود بياورد كه ما دائم مجبور به تثبيت كردن آنها بشويم.منظور از تثبيت، جلوگيري از حركت ماسه هاست كه معمولا به دو طريق صورت مي گيرد: يكي از طريق ايجاد موانع غيرزنده (پرده ها و چيزهايي از حصير، ني، سرشاخه درختان يا شبكه هايي از تخته يا توركيسه هاي ماسه و غيره) و پوشش گياهي و ديگر از طريق استفاده از ماده نفتي بخصوص به نام مالچ نفتي.

 الف) تثبيت ماسه هاي روان از طريق ايجاد موانع غير زنده و پوشش گياهي

همانطور كه اشاره شد، بهترين روش براي تثبيت ماسه هاي روان همان ايجاد پوشش گياهي روي آنهاست. اما چون مدتي طول مي كشد تا گياه رشد بكند و در تثبيت موثر واقع بشود يا همچنين اگر شرايط طوري باشد كه گياه نتواند برويد يا نتواند به آساني برويد، پرده ها يا چپرها يا بطوركلي موانعي از مواد مختلف، مانند ني، سرشاخه، حصير و غيره در سطح تپه هاي ماسه اي بوجود مي آورند تا جلوي حركت ماسه ها را بگيرد و در ضمن شرايط را براي سبز شدن بذر يا رشد گياه فراهم سازد.در نقاطي كه شرايط براي ايجاد پوشش گياهي مساعد است، بهتر است به جاي ايجاد پرده يا چپر، گياهاني كه رشد سريع و اثر تثبيت كننده قوي دارند و با شرايط جغرافيايي منطقه مورد نظر سازگار هستند، در درجه اول گياهان بومي آن منطقه را كاشت.

ب) تثبيت ماسه هاي روان با استفاده از مالچ نفتي

مالچ كلمه اي است انگليسي به معني "پوشش" كه بيشتر در كشاورزي به كاربرده مي شود و به مواردي اطلاق مي گردد كه مي تواند ايجاد پوشش محافظي بر روي زمين يا در اطراف ريشه گياه بكند. مالچ ماده جديدي نيست، بلكه قدمت آن به موقعي مي رسد كه حفظ ريشه گياهان در مقابل تاثير عوامل خارجي و همچنين كمك به رشد گياه از طريق ايجاد يك پوشش نازك از موادي چون كاه، خاك اره، برگ در سطح زمين (به نام مالچ) امكان پذير بوده است. اين مواد كه بصورت يك پوشش نازك و مجزا سطح خاك را مي پوشاند، از جهات مختلف خاك، آب و گياه را حفظ مي كند.در سالهاي اخير بشر كه موفق شده است ماده جديد ديگري به عنوان مالچ كشف كند و در كشاورزي و تثبيت ماسه هاي روان مورد بهره برداري قرار دهد. اين ماده، مالچ نفتي نام دارد.مالچ نفتي از فراورده هاي سنگين نفت است. اين مواد ابتدا بصورت امولسيون درمي آيند. آنگاه با وسايل مخصوصي بر روي زمين مورد نظر پاشيده مي¬شوند. پخش فراورده هاي سنگين نفت بصورت امولسيون در آب سهل تر صورت مي گيرد و امكان مي دهد كه بتوانيم يك پرده يا قشر نازكي از آن را در سطح زمين بگسترانيم. اين ماده امولسيونه (مالچ نفتي) پس از آنكه در سطح زمين پاشيده شد و با سطح خاك تماس پيدا كرد، آب خود را از دست مي دهد و قشر نازكي از ماده اصلي آن در سطح زمين بر جاي مي ماند. مالچ نفتي با ايجاد قشري بر روي زمين، بخش فوقاني خاك را در مقابل عوامل گوناگون چون باد باران حفظ مي كند و موجب كاهش تبخير مي گردد و بعنوان پرده عايق در جلوگيري از تغييرات ناگهاني دما و حفظ رطوبت خاك بسيار موثر است.

معمولا مالچ نفتي را در تثبيت ماسه هاي روان در شرايط ذيل بكار مي برند:

_ تپه هاي ماسه اي كه به سرعت جابجا مي شوند و احتمال خطر جاني و مالي فراوان وجود دارد. بنابراين براي جلوگيري از آن بايد بطور مستقيم در اسرع وقت مبارزه شود (مالچ در سطح توده ها يا تپه هاي ماسه اي پاشيده شود)

_ به علت نامساعد بودن شرايط آب و هوايي، امكان ايجاد پوشش گياهي نيست، پس بايد با پاشيدن مالچ مانع از حركت ماسه ها شد.

_ امكان روييدن گياه هست ولي استفاده از مالچ به سبز شدن بذر و رشد گياه در روي تپه ها يا توده هاي ماسه اي متحرك، كمك مي كند.

بنابراين مالچ نفتي هم در مبارزه مستقيم و هم در مبارزه غير مستقيم با حركت ماسه هاي روان بكاربرده مي شود . 

مبارزه با فرسایش بادی نیز مانند فرسایش آبی به دو طریق صورت می گیرد :

مبارزه غیر مستقیم :

در مبارزه غیر مستقیم با فرسایش بادی یا پیشگری و ممانعت از اثر فرسایش باد از اثر حفاظتی گیاه و هوموس استفاده میشود . افزایش پوشش گیاهی و هوموس از جمله به طریق ذیل صورت میگیرد:

جلوگیری از چرای بی موقع و بیش از حد احشام در مراتع و مزارع ، استفاده از اراضی بر حسب استعداد آنها ، کشت گیاهان مناسب ، بویژه توسعه گیاهان بومی منطقه و همچنین دادن هوموس به زمین همانطور که بعدا" خواهیم گفت در مبارزه مستقیم با فرسایش بادی بویژه تثبیت ماسه های روان نیز در شرایطی که امکان رویش گیاه باشد، ضمن دیگر اقدامات ، پوشش زنده بوجود میآورند تا ماسه ها در زیر پوشش سبز بهتر تثبیت گردد و این تثبیت مداومت داشته باشد.

مبارزه مستقیم:

در نقاطی که باد، خاک را رفته و باعث خرابی شده و می شود ، باید اقدامات جدی تر و موثرتری برای جلوگیری از اثر های تخریبی آن و همچنین مرمت خاکهای فرسایش یافته صورت گیرد .

چون شدت فرسایش و دیگر اثرهای تخریبی باد، با سرعت باد ، رابطه مستقیم دارد پس ضروری است که عمل مبارزه در درجه اول در جهت کاهش سرعت باد باشد. از این رو در مبارزه مستقیم ، همواره سعی بر این است که از سرعت باد تا به حدی که قدرت حمل نداشته باشد ، کاسته گردد .

برای این منظور موانعی در سر راه باد بوجود میاورند تا شدت آن را به کمتر از سرعت آستانه فرسایش برسانند. این موانع باد شکن نام دارد.

بادشكن ها ديوارهاي مخصوصي از رديف درختان هستند كه براي كاهش سرعت و شدت باد و خسارات ناشي از آن ساخته مي شوند. بادشكن را نسبت به شرايط و امكانات، از موجودات زنده (گياه) يا از مواد غير زنده درست مي كنند. بادشكن زنده از يك يا چند رديف درخت تشكيل شده است كه بطور عمود به جهت باد كاشته مي شوند. در نقاطي كه شرايط محيط اجازه رشد به گياهان را نمي¬دهد يا زمينهاي مورد حمله باد و هجوم از ماسه مساحت زيادي نداشته باشد يا احتياج به موانع بلند نباشد، از موانع غير زنده مانند حصير، ني، سرشاخه درخت، بشكه، تخته هاي بلند و غيره به عنوان بادشكن و براي جلوگيري از حركت ماسه و همچنين فراهم شدن امكانات جهت سبز شدن بذر و رشد گياه استفاده مي شود
      براي نتيجه گيري بهتر از احداث بادشكن، بايد بويژه نكات ذيل را مورد توجه قرار داد:
- انتخاب نوع درخت بادشكن با توجه به شرايط اقليمي و جغرافيايي محل.
- بررسي وضع خاك بويژه از لحاظ ساختمان و ريزي و درشتي خاكدانه ها به منظور تعيين آستانه فرسايش و همچنين درجه شوري و PH آن.
- تعيين حداكثر سرعت باد و پيدا كردن جهت موثر و خطرناك آن.
- تعيين جهت بادشكن، فاصله دو بادشكن، طول و عرض و تراكم بادشكن.
  بادشكن ها موجب كاهش سرعت و شدت باد مي شود و از قدرت حمل بار آن مي كاهد. باد هنگام برخورد به بادشكن، از سرعتش كاسته مي شود. اما پس از پيمودن مسافتي مجددا سرعتش زياد مي شود.