اینم یک راه برای کسب در آمد

كشت قارچ صدفي

از آنجايي كه پرورش قارچها معمولاً در محيطي بسته انجام مي شود لذا قارچها ي صدفي رامي توان در هر منطقه جغرافيائي و با هر نوع آب و هوايي توليد كرد. قارچها ميتوانند اختلاف درجه حرارت 16 تا 30 درجه سانتيگراد را تحمل كنند .

ميزان توليد در مكاني به مساحت 80 متر مربع

در يك مكان سرپوشيده داراي سقف مناسب به مساحت 80 متر مربع بيش از يك تن قارچ توليد ميشود كه زمان لازم براي انجام اين كار در حدود 2 ماه بوده و اولين برداشت پس از يك ماه بدست مي آيد . اين جزوه براي توليد قارچ صدفي در سطح محدود ( زير 80 متر مربع ) نوشته شده بديهي است جهت توليد در سطح وسيعتر دانش فني بيشتري مورد نياز مي باشد.

فضاي مورد نياز

براي كشت قارچ صدفي ميتوان از يك اتاق ، زير زمين ، انباري و يا هر مكان خالي ديگر كه داراي سقف باشد استفاده نمود . اين مكان بايد توانائي نگهداري هواي معتدل را داشته باشد بطوريكه تا حد امكان از اختلاف شديد درجه حرارت محيط جلوگيري شود .

محيط كشت قارچ صدفي

محيط كشت قارچ صدفي از كاه گندم ، كاه جو ، كاه برنج ، تراشه چوب صنوبر و غيره تهيه ميشود . در اين كشت از خاك و كود( حيواني يا شيميايي) استفاده نميشود بنابراين هيچگونه آلودگي زيست محيطي ندارد .

نحوه كشت قارچ صدفي

كاه خرد شده يك شب در آب قرار داده شده تا مرطوب شود سپس مدت 2 تا 3 ساعت در آب جوش پاستوريزه ميشود. براي اين كار ميتوان از يك بشكه خالي استفاده كرد . زمان پاستوريزه كردن از وقتي محاسبه مي شود كه آب به نقطه جوش رسيده باشد . جهت اطمينان از شروع دماي پاستوريزه (حداقل70 درجه سانتيگراد) بهتر است از دماسنج الكلي استفاده شود . سپس كاه را آبكش كرده آنرا به حال خود رها ميكنند تا پس از چند ساعت خنك شود بطوريكه با لمس كردن كاه با پشت دست هيچگونه گرمايي احساس نشود.

بذر زني

پس از اينكه كاه كاملاً خنك شد با 3 تا 5 درصد بذر قارچ (اسپان) بذر زني ميشود به اين منظور براي هر 10 كيلو گرم كاه پاستوريزه شده مقدار 400 تا 500 گرم بذر قارچ اضافه و مخلوط ميشود . مخلوط حاصل درون كيسه هاي به قطر 45 تا 50 سانتيمتر با ارتفاع 80 تا 150 سانتيمتر ريخته مي شود و سطح آن كمي فشرده شده تا رطوبت كاه حفظ گردد . پس از بستن سر كيسه آنرا به محيطي كه از قبل بعنوان سالن كشت در نظر گرفته انتقال داده و از سقف آويزان ميشود . ميتوان كيسه هاي كشت شده را روي زمين هم قرارداد .

كنترل دما و نور

از اولين روز كشت تا مدت 25 الي 30 روز دما روي 24 درجه سانتيگراد نگهداري شده و محيط را تاريك ميكنند زيرا تابش نور مستقيم خورشيد براي قارچ صدفي مناسب نيست.

پس از اينكه سطح كاه پوشيده از تارهاي سفيد رنگ و ظريف قارچ صدفي شد سوراخهايي به فاصله 20 تا 25 سانتيمتر و به قطر يك سانتيمتر در اطراف كيسه كشت شده ايجاد و با آب پاشي مداوم كف سالن رطوبت محيط را افزايش مي دهند در اين زمان دما به 20 درجه سانتيگراد كاهش داده ميشود .نور يك لامپ معمولي در اين زمان ضروري بوده و باعث افزايش محصول ميشود . قارچها پس از يك هفته ديگر قابل برداشت مي باشند .    

آبياري

زماني كه كيسه كشت پاره ميشود چنانچه رطوبت محيط پائين باشد سطح كاه خشك شده و بايستي با مقادير خيلي كم بصورت اسپري  آب پاشي شوند . آبياري ممكن است روزي 2يا 3 بار انجام شود بايد توجه داشت كه آبياري تا 48 ساعت قبل از برداشت قارچها متوقف شود پس از برداشت محصول ميتوان آبياري را ادامه داد .

ميزان توليد

ميزان توليد از هر كيسه طي  4  يا 5 چين يا بيشتر در حدود 2 تا 4 كيلوگرم قارچ تازه مي باشد .

هزينه هاي يك توليدي قارچ صدفي با حداقل مساحت

 هزينه هاي توليد قارچ ( نوع صدفي يا دكمه اي) با توجه به نحوه اجراي طرح و امكانات فيزيكي موجود همچنين شيوه توليد متغير بوده و معمولا در دو سطح 1- وسيع يا حرفه اي 2- محدود يا غير حرفه اي  به منظور كار جنبي يا خود اشتغالي  بررسي ميشود. معمولا افرادي كه سرمايه كمتري دارند و از نيروي كار شخصي استفاده مي كنند به توليد قارچ صدفي در سطح محدود مي پردازند. اين افراد از تاسيسات و ماشين آلات صنعتي استفاده نمي كنند بنابراين مهارتهاي فردي و ميزان كار شخصي يا نيروي انساني عامل تعيين كننده قيمت نهايي محصول ميباشد . هزينه هاي نوشته شده در سطح محدود و قابل اجرا مي باشند. بديهي است در صورت اجراي طرح در سطح وسيع بايستي از امكانات ديگري استفاده نمود كه نياز به دانش و سرمايه گذاري بيشتري خواهد داشت .

كشت قارچ دكمه اي

سابقا محيط كشت قارچ دكمه اي فقط كود اسب بود اما از آنجايي كه تهيه اين كود در مقياس وسيع امكان پذيرنبود از مواد ديگري مانند كاه گندم – كود مرغ و سنگ گچ طي فرايندي به نام كمپوست سازي ( بستر سازي يا كود سازي) محيط كشت مصنوعي با خواص كود اسب تهيه شد كه به مراحل مختلف آن مي پردازيم.

۱ـ فاز اول کمپوست سازی

اين مرحله از بستر سازی شامل خيس کردن و انباشت مواد اوليه به مدت ۵ تا ۷ روز بوده که در سيستم ماشينی معمولاً ۳تا ۴روز است. چهار مرحله قالب زنی که به مدت ۳ تا ۵ روز و معمولا ۴ روز انجام ميشود. قالب زنی در سيستم ماشينی ۳ مرحله وهر۳  روز يک بار انجام می شود. بنا بر اين در سيستم ماشينی طول پروسه  فاز اول حداقل۵ تا ۱۴ روز کاهش می يابد .

  ۲ـ فاز دوم کمپوست سازی

اين فاز شامل ۳ مرحله ۱ـ عمليات تخمير به مدت ۳ تا ۵ روز،۲ـ پاستوريزاسيون بمدت ۱۲ تا ۱۸ ساعت و۳ـ آمونياک زدايی ۳ تا ۵ روز بوده و تقريبا در هر دو سيستم شبيه هم انجام ميشود ( گاهی در سيستم دستی مرحله آمونياک زدايی ۱تا ۲ روز بيشتر به طول می انجامد).

۳ـ بذر زنی

اين مرحله رابطه مستقيم با سيستم توليد و تعداد کارگران و مهارت آنها داشته در سيستم استيلاژ( بستري ) حداکثر يك روز و در سيستم کيسه ای و ساير سيستم ها بسته به مقدار کيسه ها و فاصله آنها با سالن های توليد و ارتفاع قفسه ها مختلف است .معمولا اين مرحله بايستی حداکثر در مدت ۲ روز پايان يابد چرا که طولانی شدن اين مرحله زمينه آلودگي کمپوست آماده شده را فراهم آورده همچنين برداشت در يك زمان انجام نمی گيرد.

۳ـ پنجه دوانی

در اين مرحله ميسليوم يا ريسه های قارچ در مدت ۱۴ تا ۱۵ روز در کمپوست نفوذ کرده و پس از آن ۱۴ تا ۱۵ روز ديگر نيز زمان نياز است تا ميسليوم قارچ در خاک پوششی نفوذ کند.

۴ـ برداشت

معمولا ًطی ۳ مرحله برداشت انجام ميگيرد که هر مرحله ۷ تا ۱۰ روز طول مي کشد.

۵ ـ نظافت سالن

مرحله پايانی که معمولاً ۱ تا ۲ روز بطول می انجامد شامل مرحله تخليه و نظافت سالن ها ميباشد. بنا براين طول دوره در سيستم دستی ۷۵ تا ۱۰۳ روز و در سيستم ماشيني ۷۰ تا ۸۱  روز می باشد در صورتي كه يک کارخانه کليه مراحل را خودش انجام دهد ۴ و حداکثر ۵ دوره در سال ميتواند از سالنهای توليد استفاده نمايد. سيستم رايج ايران بصورت سنتي بوده و معمولا كليه كارها در يك كارخانه انجام مي گيرد. امروزه در كشور هاي پيشرفته از اين سيستم استفاده نمي شود.

برآورد هزينه های جاری توليد قارچ دکمه ای

هزينه های توليد قارچ دکمه ای رابطه مستقيم با سيستم توليد( کيسه ای،استيلاژ ....) مکانيزم توليد ( مکانيکی، نيمه مکانيکی،دستی يا بصورت تامين مواد اوليه ازطريق تعاونی يا ....)همچنين قيمت نهادينه های توليد( مواد اوليه،هزينه کارگری، سوخت وانرژی و ....)از يک سو و از سوی ديگر ميزان عملکرد محصول بر حسب مقدار بستر يا محيط کشت استفاده شده در طول يک دوره از توليد داشته که معمولا بين دو تا سه ماه در نظر گرفته ميشود. بنا براين محاسبات ذيل که کاملا عملی و تجربه شده در سال 1384 می باشند می توانند تغييراتی داشته باشند که متاُثر از نحوه مديريت در کارخانه ميباشد.اين محاسبات جهت سيستم رايج ايران يعنی سيستم توليد به روش سنتی يا دستی محاسبه شده است. ضمناً در اين برآورد هزينه سرمايه گذاری ثابت ( ساختمانها، تاسيسات و تجهيزات ) محاسبه نشده است .

الف) مواد اوليه:

ب) هزينه كارگري :

شامل ۴ مرحله قالب زنی توسط ۴ نفر (۱۶ روز كارگر) ۲ مرحله تخليه و پر كردن سالن پاستوريزه توسط ۴ نفر (۸ روز كارگر) ۳ مرحله آبياری توسط يك نفر ( ۳ روز كارگر) يك مرحله تخليه و نظافت سالن توسط ۴ نفر ( ۴روز كارگر) و ميانگين ۴ روز كارگر جهت نظارت كه مجموعاً ۳۵ روز كارگری با ارزش هر روز كارگری در سال 1384 تقريباً ۵۰۰۰۰ ريال با كليه مزايا معادل ۱۷۵۰۰۰۰ ريال (تا قبل از برداشت ) ميباشد.

جهت برداشت و بسته بندی، طی ۳ مرحله ( ۳ چين برداشت ) توسط ۵ نفر مجموعا 15 روز كارگر، با دستمزد فوق جمعاً مبلغ ۷۵۰۰۰۰ ريال خواهد شد.

ج)هزينه سوخت و انرژي:

از سوخت گازوئيل ،انرژی برق  و آب با تعرفه كشاورزي به طور ميانگين در فصول مختلف سال مبلغ ۵۸۲۹۳۰ جهت هر دوره توليد در نظر گرفته شده است.

جدول هزينه های جاری

پيش بينی ميزان توليد

با استفاده از مواد اوليه فوق با وزن خشك تقريبی ۱۰۰۰۰ كيلو گرم و 65% تا 75% رطوبت ميتوان ۱۶۵۰۰ تا ۱۷۵۰۰ كيلو گرم كمپوست ( بستر يا محيط كشت قارچ دكمه اي) تهيه نموده كه عملكرد آن ( ميزان قارچ توليد شده ) بر اساس وزن بستر(كمپوست) به قرار ذيل می باشد.

بايد در نظر داشت، كيفيت کمپوست تهيه شده از نظر فيزيكي و بيوشيميايی که بستگی به مواد اوليه مصرف شده و سيستم توليد کمپوست دارد، همچنين بذر مصرفي ( اسپان )از نظر گونه و اصلاحات ژنتيكي انجام شده بر روی آن نقش چشمگيری در تلورانس توليد داشته و به همراه مجموع عوامل محيطی و نحوه كنترل آن (رطوبت، دما، تهويه، بهداشت،   ...) افزايش يا كاهش توليد قارچ را در توليدی های قارچ دكمه اي رقم ميزند.

 صنعت و صادرات  

عملكرد قارچ صدفــی در شرايط عادی حداقل ۱۰ ٪ از ميزان وزن بستر ميباشد . بنابراين برای توليد ۱۰۰ كيلو گرم قارچ صدفی  ۱۰۰۰ كيلو گرم بستر مورد استفاده قرار می گيرد .مواد اوليه و هزينه آن به شرح ذيل می باشد .

بنابراين در سال ۱۳۸۰ در ايران هزينه توليد ۱۰۰ كيلو گرم قارچ صدفـی برا بر با ۴۸۲۹۰۰ ريال مي باشد. از ۱۰۰ كيلو گرم قارچ صدفــی تازه ۱۵ كيلو گرم قارچ صدفی خشك با رطوبت ۵ ٪ تولـيد مـــيشـــود . با تــو جـــه قيـمت قـــــــــــارچ صــــدفـــــــی    خشك در بــازارهــای خـــارج (  dried oyster mushrooms را جستجو كنيد ) ملاحظه می شود هر اونس قــــــارچ صدفی خشك ( تقريبا ۲۵ گرم ) به قيمت ۳ دلار و ۳ اونس آن ( تقريبا ۷۵ گرم ) به قيمت ۸ دلار به فروش می رسد . بنا براين قيمت ۱۵ كيلو گرم قارچ صدفی خشك كه ماده اوليه آن با هزينه ۴۸۲۹۰۰ ريال توليد می شود هم اكنون ۱۸۰۰ دلار معادل با ۱۴۴۰۰۰۰۰ ريال (هر دلار ۸۰۰۰ ريال در نظر گرفته شده است ) بوده و درآمد حاصل از تجارت ۱۵ كيلو گرم قارچ صدفی خشك بالـغ بر ۱۰۰۰۰۰۰۰ ريال ( ده ميليون ريال ) خواهد شد .گـر چه جهت اختصار از بيان مخارج خشك كردن خودداری شده ؛ ليكن آنچه مسلم است سود سرشار حاصل از تجارت قــارچ صدفی خشك كه شايد يكي از دلايل آن ارزان بودن سوخت در ايران می باشد  به قـدری زياد بوده كه كليه مخارج توليد را در خود هضم مي كند .
اين تجارت با برنامه ريزی صحيح كاملا عملی بوده و نياز به سرمايه گذاری زيادی ندارد.

برگرفته از سایت قارچ طلایی